Maria als oorlogssymbool: kan het nog gekker?

 

Een oude kerk bevat vaak intieme geheimen. Ik loop door de kathedraal van Malaga en zie op een zijaltaar een merkwaardige combinatie van beelden. In het midden staat een heel fraai middeleeuws Maria-beeld, prachtig gekleurd, ongeveer één meter groot. Ervoor - een beetje terzijde - knielen twee koninklijke figuren: een vorst en een vorstin.

Dat is dus de befaamde: "VIRGEN DE LOS REYES", de Moedermaagd van de koningen. En zij heeft een wel heel bewogen geschiedenis! Rond 750 na Christus hadden de Moslims - de Moren - bijna heel Spanje ingenomen, na hun landing bij Gibraltar ( Gibr-al-Tark : Rots-van-Tarik. Tarik was de commandant van de Moslims bij die landing.) Alleen het uiterste noorden van Spanje bleef onder Christelijk bwind. De Moren vestigden in Spanje een grootse cultuur.

Overal in Spanje vind je nog sporen van die hoogstaande Moorse cultuur. De stad Cordoba was beroemd om haar universiteit, waar Moren, Joden en Christenen vaak heel collegiaal samenwerkten! En natuurlijk om haar grandioze moskee, nog steeds hét pronkstuk van die stad! In de rivier de Quadalquivir (die Arabische naam betekent:" de grote rivier ") stonden een aantal molens, wier enige taak het was om de geweldige hoeveelheid papier te produceren, die voor alle publicaties van de universiteit nodig waren. Cordoba was ook de eerste stad in West Europa met straatverlichting! En het grandioze Moorse paleis van Granada - Al-hambra: het rode paleis - is tenminste even beroemd.

Maar vanuit het noorden van Spanje begon langzamerhand het terugveroveren van het schiereiland op de Moslims. Dit proces duurde meer dan zeshonderd jaar. Natuurlijk was dat geen ononderbroken oorlog! Ertussen zaten periodes van relatieve vrede en economische contacten. Maar na enige tijd ging de oorlog tegen de Moren: de "Reconquista", de herovering, weer door. En langzamerhand werden de Moren naar het Zuiden verdreven en namen de " Katholieke koningen " het gebied in bezit.

Door die lange geschiedenis van strijd is het begrijpelijk - maar absoluut niet te rechtvaardigen! Integendeel! - dat de Katholieke koningen zo hard optraden tegen de Moorse bewoners, en tegelijk ook maar tegen de Joden! Die twee groepen mochten "eerlijk" kiezen: Rooms worden of verbanning! Dit laatste natuurlijk met achterlating van hun bezittingen! Vandaar, dat er nu zo ontzaglijk weinig Joden in Spanje wonen, al kan je in de steden de stadswijken, waarin zij leefden, nog herkennen.

Tijdens al die veldtochten - en al die ellende en dat bloedvergieten - hadden de Katholieke koningen een beeld van Maria bij zich, dat in hun veldheers-tent stond. U raadt het al: de "VIRGEN DE LOS REYES"! Toen de laatste Moren uit Zuid Spanje verdreven waren of tot slaaf waren gemaakt, gaf de koning het beeld aan de kathedraal van Malaga ( ongev.1480). En daar staat ze dan: met vóór haar de gestaltes van de knielende koning en koningin. Als dat beeld kon vertellen, wat zij allemaal gezien en meegemaakt had, misschien zou ze nooit meer ophouden met huilen!

4 Mei 2010.

Leo Raph.