Als je graaft onder een Maria-heiligdom......

We worden rondgeleid door de ruïnes van de oude stad Efese, in West-Turkije. De gids wijst vanuit de bus naar een kapel op de heuvel: " Daar heeft Maria de laatste jaren van haar leven gewoond". Ieder kijkt min of meer nieuwsgierig naar buiten. Maar we hebben al zó veel gehoord over de godin Artemis, de Oermoeder, die in Efese een enorme tempel-bedevaartplaats had. De gids is klaar met zijn verhaal en komt naast me zitten. Ik vraag: " Zouden die bijzondere verering van Artemis en die bijzondere verering van Maria iets met elkaar te maken hebben?""Natuurlijk!", zegt de gids, " Maar dat durf ik nooit te zeggen!".

Neen, stel je voor: Maria als opvolgster van zo'n heidense godin? Ik zou tegenwoordig geneigd zijn om te zeggen: " Nou, waarom niet???" Want je kunt veel kritiek hebben op die verering van Artemis in Efese, maar er zit toch ook iets heel ontroerends in. Blijkbaar zochten en zoeken de gewone mensen ook het vruchtbare, moederlijke en mededogende gelaat van het goddelijke. Want het goddelijke wordt zo vaak voorgesteld als een streng en rechtvaardig rechter, die de mensen nog definitief ter verantwoording zal roepen over al wat wij gedaan en niet gedaan hebben. Je zou er doodsbang van worden!

Dus zochten en zoeken wij het vrouwelijk, levendragend en mededogend gelaat van de Eeuwige. Dat werd onder anderen getekend in de figuur van de godin Artemis. En die rol is overgenomen door dat eenvoudige meisje uit Nazareth, die dat natuurlijk zelf nooit had kunnen bedenken. Zij kreeg in het christelijk geloof de rol om het " gelaat " te zijn van de moederlijk-medelevende kant van de Eeuwige. Zij werd de " Moeder van barmhartigheid ". En ik vermoed, dat zij op het ogenblik daar stiekem best wel een beetje trots op is.

Graaf onder een oud Maria-heligdom en je vind de sporen van de Oermoeder. De wereldberoemde kathedraal van " Notre Dame " in de Franse stad Chartres is gebouwd boven een bron, die was toegewijd aan een Keltische godin van de vruchtbaarheid. Als je diep in de kelders onder de kerk haar bron en afbeelding mag zien, dan valt het je wellicht op, dat zij sprekend lijkt op dat schitterende portret van Maria in de glas-in-lood ramen van de prachtige kerk.

Ooit reden wij in een gehuurde auto door het binnenland van het eiland Cyprus. Een bord langs de weg verwees naar een Maria-heiligdom. En na een enerverende tocht over wegen met meer kuilen, dan je voor mogelijk houdt, kwamen wij bij de kapel. En ja hoor! Ernaast was een bron!

En de ikoon van Maria, die daar vereerd wordt, toont haar, zittend in een fontein. Het water loopt in het basin eronder. En zieken en bejaarden komen drinken om genezing te vinden. Maria als bron van levengevend water - " Zoödochos pigi ". Zo heet die ikoon. Het kost niet veel moeite om er het oeroude heidense idee in terug te lezen van de bron-voor-eeuwige-jeugd-en-gezondheid.

 

Maria als draagster van het beeld van God als liefhebbende en barmhartige Moeder; mooi toch?!

3 Mei 2010.

Leo Raph.